Preparaty stosowane u osób uzależnionych od nikotyny

Preparaty stosowane w ramach nikotynowej terapii substytucyjnej to guma do żucia, plastry, aerozol do nosa, inhalator. Pierwszym farmakologicznym środkiem do „leczenia” uzależnienia była wprowadzona w latach siedemdziesiątych XX wieku guma do żucia zawierająca nikotynę. Zakres dostępnych produktów został potem poszerzony o plastry, aerozole do nosa i doustne inhalatory zawierające nikotynę. Zadaniem tych preparatów było czasowe zapewnienie alternatywnego źródła nikotyny i złagodzenie objawów odstawienia aby w ten sposób zwiększyć szanse palacza w walce z nałogiem. Nagłe, całkowite zaprzestanie palenia ma większą szansę powodzenia niż próby stopniowego zmniejszenia ilości wypalanych papierosów. Istotne może być unikanie innych palaczy i otoczenia, w którym się pali, szczególnie w „momentach krytycznych”, jak w trakcie przerw w pracy, po posiłkach oraz przy piciu alkoholu.

Stosowanie nikotyny w gumie do żucia lub w plastrach jest szczególnie zalecane u osób, które dużo palą, kilkakrotnie podejmowały nieskuteczne próby zaprzestania palenia i mają silną motywację do zerwania z nałogiem. Należy przestrzec przed stosowaniem preparatów z nikotyną u osób, które nie są pewne, czy chcą przestać palić, a także przed traktowaniem tych preparatów jako „cudownie” działających i likwidujących nałóg. Również należy przestrzec przed zbyt długim stosowaniem plastrów lub gumy do żucia i uzależnieniem się od nikotyny podawanej w tej postaci. Preparaty zawierające nikotynę są przeciwwskazane u osób niepalących. Plastry są łatwe w użyciu i wystarczy stosować je raz dziennie. Jednak nie pozwalają one na właściwe dawkowanie w czasie, ponieważ dawka nie może być zmieniana, a uwalnianie nikotyny z plastra jest względnie powolne. Guma do żucia pozwala na bardzo elastyczne dawkowanie, ale trochę trudniej stosować ją właściwie. Większość używających gum przyjmuje dawki zbyt niskie.

Spray donosowy również zapewnia elastyczne dawkowanie i szybciej dostarcza nikotyny. Jednak wiele osób skarży się na podrażnienie nosa i oczu, a także na częste stosowanie konieczne dla osiągnięcia odpowiednich stężeń nikotyny.

Niedawno dopuszczono do obrotu inhalator nikotyny, pozwalający na elastyczne dawkowanie i częściowo naśladujący nawykowy ruch palacza „ręka-usta”. Jego działania niepożądane są niewielkie. Największym niedostatkiem jest konieczność stosowania znacznie większej ilości wziewów niż w czasie palenia papierosa.

Jedynym nienikotynowym środkiem farmakologicznym dopuszczonym przez FDA (Food and Drug Administration) jest chlorowodorek bupropionu (nazwa fabryczna: Zyban). Jest on dostępny w postaci tabletek. Wpływa prawdopodobnie na procesy chemiczne w mózgu podobnie jak nikotyna. Preparat jest łatwy w użyciu i może być stosowany razem z zastępczym leczeniem nikotyną. Wstępne dowody świadczą, że jednoczesne stosowanie plastrów nikotynowych i Zybanu jest skuteczniejsze niż stosowanie tylko jednego z nich.

Dwie z komercjalnie reklamowanych metod mających na celu rzucenie palenia to hipnoza i akupunktura. Niestety, poprawnych badań poświęconych ocenie skuteczności tych metod jest niewiele, a ich wyniki są zniechęcające.

Porady dobierane przez komputer, czyli „systemy eksperckie” kryją możliwości indywidualizowania rady dotyczącej rzucenia palenia. Wstępne wyniki zastosowania takiego typu programów są zachęcające.

Aby zerwanie z paleniem stało się skuteczne, dobrze jest znaleźć taki czynnik, który by zmotywował do podjęcia decyzji o zaprzestaniu. Może nim być: troska o zdrowie własne lub najbliższych, zwłaszcza dzieci narażonych na bierne palenie poprzez wdychanie dymu tytoniowego.